Met alle spanning van het feestseizoen (Sinterklaas hier in Nederland en Kerstmis in Frankrijk), wordt het bescheiden en stille bos van december een vredige toevluchtsoord voor iedereen: zowel ouders als kinderen! Deze week deel ik twee activiteiten die je in december met je kinderen in het bos kunt doen… Het thema? Vogels.
Het bos in december: perfect voor de zintuiglijke ontwikkeling van je kind!
Nu de winter nadert, met koude, vochtige dagen en korte dagen, kan het moeilijk zijn om de motivatie te vinden om het bos in te gaan. Toch biedt het decemberbos, met de juiste uitrusting (waarover ik binnenkort een post zal maken), een wereld vol kleine zintuiglijke ontdekkingen.
Tastzin wordt op school vaak weinig gebruikt.
Toch benadrukken wetenschappers hoe belangrijk haptische waarneming is voor de ontwikkeling van kinderen. Zoals Maria Montessori ook al zei, leren kinderen met hun handen. In december wordt het bos een heerlijke plek voor tactiele ontdekkingen: zachte mosjes aaien, verrotte bladeren fijnmaken op de grond, ijs in plassen of rijp op bladeren ontdekken, de stekeligheid van hulstbladeren of dennennaalden voelen…
Geur is het zintuig dat mij het meest in verwondering brengt.
Ruik je de hars van de naaldbomen? De frisse humus? De laatste geursporen van paddenstoelen? En als het echt koud is, de bijna afwezigheid van geur, waardoor de lucht extra fris en puur aanvoelt?
Het zicht krijgt een nieuwe dimensie.
In de lente en zomer kijken we vaak dichtbij naar bladeren, bloemen en insecten. Maar in de late herfst en winter worden we uitgenodigd om verder te kijken. Kale takken openen lange, mysterieuze uitzichten tussen de stammen, alsof ze de verborgen geheimen van het bos onthullen. Met het bleke winterlicht of zwevende mist krijgt het bos in december een rustige, magische sfeer.
Het gehoor rust, net als het bos.
Elk dier heeft zijn eigen winterstrategie: diep slapen (hibernatie), rusten op beschutte plekken (overwinteren), of naar warmere streken trekken (migreren). Het bos wordt stil. En stilte… kun je luisteren 😉 Het ontspant ons.
Laat je kinderen het bos echt beleven. Let op wat elk zintuig ontdekt en deel jullie indrukken. Visuele en auditieve ontdekkingen leiden natuurlijk tot twee speelse, leerzame vogelactiviteiten.
Eerste activiteit: oude vogelnesten ontdekken
Begin met een klein magisch verhaaltje…
Kinderen houden van verhalen (mijn kinderen zeker weten!). Ik vertel ze vaak kleine verhalen tijdens onze wandelingen. Het prikkelt hun nieuwsgierigheid, zet de toon voor de activiteit en introduceert nieuwe woorden of concepten. Vertrouw op jezelf en probeer het!
Voor deze activiteit kun je je bijvoorbeeld een klein roodborstje voorstellen dat op zoek is naar een gezellig plekje om te slapen op een koude decemberavond. Het verkent verschillende plekken: een uilshol, een ijsvogelholletje… voordat het zich uiteindelijk nestelt in een dichtblijvende groene struik.
De activiteit
Het idee is gewoon om te wandelen en te kijken. Laat je kinderen omhoog kijken… We kijken vaak naar beneden tijdens het lopen, maar takken observeren is iets magisch en rustgevend. Begin bij de stam en volg met je ogen een tak helemaal tot aan het uiteinde. Het is als een klein doolhof!
Herhaal dit nu bij een boom met een nest van vorig voorjaar. Verrassing gegarandeerd! Ga vervolgens op nestenspeurtocht. Let erop dat het voor kinderen onder zes jaar geen wedstrijd wordt. Wil je extra spanning toevoegen? Laat de kinderen een team vormen tegen de volwassenen: een geweldige manier om hun zelfvertrouwen te versterken 💛
Deze activiteit is geweldig voor concentratieontwikkeling: lange momenten van rustige focus tijdens het observeren, afgewisseld met korte sprintjes naar de volgende bomen. Deze afwisseling van rustige concentratie en snelle beweging is perfect voor jonge kinderen.
Het leerzame aspect
Je kunt je kinderen eraan herinneren dat vogels niet in hun nest wonen. Nesten worden alleen in het voorjaar gebouwd om jongen groot te brengen en worden aan het eind van de zomer verlaten. Wanneer de bladeren in de herfst vallen, worden oude nesten plots zichtbaar: een bos dat zijn geheimen prijsgeeft.
De meeste bosvogels slapen in bomen, dichte struiken, holle stammen of groenblijvende naaldbomen die hun bladeren in de winter behouden.
Als je kind geïnteresseerd is, kun je verkennen waar verschillende vogels slapen afhankelijk van hun leefomgeving:
- Vogels in wetlands slapen tussen riet zoals eenden of in holletjes zoals ijsvogels.
- Zeebewonende vogels, zoals meeuwen, slapen op water, kliffen of zelfs op zee-ijs (zoals pinguïns).
- Stedelijke vogels slapen onder daken, in muurspleten of in bomen in parken.
- Bergvogels zoals adelaars slapen op steile kliffen.
- Vogels van droge savannes, zoals struisvogels, kunnen gehurkt op de grond slapen, hun hoofd omhoog om roofdieren in de gaten te houden.
- En sommige leven letterlijk in de lucht, zoals zwaluwen die slaap tijdens het vliegen!
Thuis kun je het leren uitbreiden met een boek over vogels of Montessori-classificatiekaarten. Voor nieuwsgierige kinderen is deze wandeling het begin van een prachtige ontdekkingstocht in de wereld van vogels.
Tweede activiteit: vogels voeren
Nog een magisch verhaaltje om mee te beginnen…
Hier is er een die in me opkomt, te beginnen met een zintuiglijke beschrijving van het bos. Kijk om je heen en gebruik gebaren, aanrakingen en grappige geluidseffecten (kinderen zijn er dol op!):
De herfst en haar overvloed aan fruit is voorbij. De rijpe appels zijn gevallen (“plop”) en vergaan, met een azijnachtige geur die in de neus prikt (“atsjoe!”). Zaden zijn schaars, of goed verstopt door eekhoorns (“tchik-tchik-tchik”) of bedekt onder een dikke laag gevallen bladeren. Onder de laarsjes van het meisje kraakt de grond “crrrick-craaack”: het zijn bevroren bladeren die breken als kleine chips. Wormen zijn veilig dieper in de grond. In het stille decemberbos hoort Flora ineens een zoet en melodieus vogelgezang “piou-piou-piou”. Ze stopt en luistert aandachtig. Ze ziet een prachtig roodborstje op een tak vlakbij. Ze is er zeker van: de helderrode borst ziet eruit als een superheldenmasker. Maar haar blik verandert: ze realiseert zich iets belangrijks! Geen fruit meer, minder zaden, geen wormen… Hoe overleven vogels in de winter? Het moet erg moeilijk voor ze zijn! Met een uitbarsting van empathie besluit ze een heel belangrijke missie op zich te nemen voor de komende maanden: de vogels voeren!
De activiteit
Ouder, stop voordat je vertrekt in je rugzak: een appel, zonnebloempitten, jute touw, schaar en een appelboor.
Na het verhaaltje, verzamel een paar takjes om een klein zitstokje te maken. Laat je kind zien hoe een knoop te maken om het touwtje aan de tak te bevestigen. Laat je kind vervolgens met de appelboor het klokhuis verwijderen. Ze kunnen zonnebloempitten in de appel prikken. Wanneer de appel klaar is, rijg je het touwtje erdoor als een kralenketting en hang je deze smakelijke voedermobiel hoog in een tak.
Het leerzame aspect
Ten eerste is er het bewustwordingsaspect: vogels voeren kan echt helpen om te overleven, maar er zijn belangrijke regels:
- Voer alleen van december tot februari: dit is wanneer ze het echt nodig hebben.
- Geef ze geen brood, gebak, rijst of gezouten voedsel…
Vervolgens kun je het dieet van de vogel verkennen en koppelen aan de vorm van hun snavel:
- Zaadeters zoals mussen hebben korte, stevige, kegelvormige snavels.
- Vleeseters zoals adelaars hebben haaksnavels om vlees mee te scheuren.
- Viseters (ijsvogels) en insecteneters (zwaluwen) hebben lange snavels om hun prooi te vangen.
- Aquatische planteneters, zoals eenden, hebben platte snavels.
Vogels passen hun dieet ook aan de seizoenen aan: bijvoorbeeld, pimpelmezen eten voornamelijk insecten, maar in herfst en winter schakelen ze over op zaden, bessen en fruit.
Tot slot…
Er is zoveel plezier (en vitamine D!) te vinden tijdens boswandelingen in december. Ik heb twee vogelactiviteiten gedeeld die je met je kinderen kunt doen: vol ontdekking, verbinding en leren.
Je kunt ook mijn video @lil.discoveries bekijken om deze natuuractiviteiten in actie te zien!
En als je geïnteresseerd bent in natuurwerkbladen met soortgelijke inhoud, laat het me weten in de reacties op sociale media… Misschien wordt het wel mijn volgende project.😉
